Tuz Olduğunun Farkında Olmayan Tuz

“Keşke onun gibi olsaydım…”

Bir çocuktan bu cümleyi duyduğumuzda hemen itiraz ediyoruz. “Ama sen de çok güzelsin”, “Senin de yapabildiğin şeyler var” diyoruz. Söylediklerimiz yanlış değil elbette. Lakin çocuklar kendilerini başkalarıyla kıyaslamaya başlayınca ne söylesek yetmiyor. Yine dönüp ötekine bakıyor. Demek ki çocuğun bizim sözümüzü duymadan önce kendinde olanı görmesi gerekiyor.

Minik Tuz’un derdi de bu.

Mutfak hayli kalabalık. Patates var, havuç var, soğan var, mercimek var… Hepsi çorbanın etrafında bir işe koşturuyor. Tuz ise kenarda durmuş onları seyrediyor. Patatese bakıyor; iri, güçlü. Havuç desen rengiyle hemen göze çarpıyor. Su zaten olmadan olmaz. Peki tuz ne yapıyor? Ona sorarsanız hiçbir şey.

Önce patates olmak istiyor. Sonra sebzelere özeniyor. Bir ara su olmayı geçiriyor içinden. Kendisinden başka kim varsa hepsini beğeniyor anlayacağınız. Üstelik bunu öyle tatlı şarkılarla anlatıyor ki okurken gülümsüyorsunuz. Fakat söylediği şey, pek çok çocuğun içinden geçirdiği o tanıdık cümle: “Ben niye onun gibi değilim?”

Patates, “Ben patatesim, sen tuzsun; başkası olma, kendin ol” diye cevap veriyor. Sebzeler de tuzsuz çorba olmayacağını söylüyor. Ama Tuz dinlemiyor. Kendini o kadar önemsiz görüyor ki söylenen hiçbir söz ona ulaşmıyor. Ağlaya ağlaya eriyip tezgâha yayılıyor. Derken çorba sofraya gidiyor. Çocuklar ilk kaşığı alıyor ve yüzler değişiyor. Kimse bir şey demiyor ama çorbanın yenilecek hâli yok. Mutfakta da suçlu aranmaya başlanıyor. Soğan ağlıyor, patates zeytinyağına kızıyor, mercimek pirinci suçluyor… Her kafadan bir ses çıkıyor.

Neyin eksik olduğunu anne söylüyor:

“Çorbanın tuzu yok!”

Tuz, yokluğunda fark edilenlerdenmiş meğer.

Kitapta en sevdiğim yer burası oldu. Çünkü çocuklarımızın bazı özellikleri de Tuz gibi. İlk bakışta görünmüyor. Bir çocuk arkadaşını sessizce oyuna alıyor mesela. Biri başladığı işi bırakmıyor. Bir başkası küçücük bir ayrıntıyı fark ediyor. Bunlar gözden kaçınca çocuk da kendinde bulunanı önemsiz sanıyor.

Tuz’a arkadaşları tek tek ne işe yaradıklarını anlatıyor. Patates her çorbaya girmediğini söylüyor. Havuç, tuz olmadığında kimsenin onları yemek istemeyeceğini hatırlatıyor. Su bile tek başına çorba olamıyor. Hepsinin ayrı bir yeri var. Hiçbiri her şey değil ama hiçbiri gereksiz de değil.

Öz güveni çocuklara anlatırken ipin ucunu kaçırabiliyoruz. Çocuk kendini değersiz hissetmesin derken “Sen herkesten özelsin, sen her şeyi yaparsın” deyiveriyoruz. Oysa her şeyi yapamaz. Biz de yapamıyoruz. Yapamadığını gördüğü gün söylediklerimize olan inancı da sarsılıyor.

Çocuğun ihtiyacı, kendisini olduğu gibi tanımak. İyi yaptığı işleri bilsin. Zorlandığı yerleri de bilsin. Arkadaşı güzel bir şey yaptığında bunu rahatça beğenebilsin. Başkasının becerisi ona kendi değerini unutturmasın.

Bunun yolu da çocuğu övgüye boğmaktan geçmiyor. Onu gerçekten görmek gerekiyor. Neye heves ediyor? Hangi işi yaparken gözleri parlıyor? Nerede desteğe ihtiyaç duyuyor? Bir şey ters gittiğinde yeniden deniyor mu? İşte çocuğun kendini tanımasına yardım edecek yerler buralar.

Masalın sonunda Tuz artık patates olmak istemiyor. Sebzeler de kimin daha önemli olduğunu tartışmıyor. Hepsi çorbanın başında, kendi yerinde.

Kitabın renkli çizimleri çocukları bu neşeli mutfağın içine çekerken hikâyenin Türkçe ve İngilizce olarak hazırlanması, masalı iki dilde okutuyor. Uzman Psikolog Hatice Kübra Tongar’ın kaleminden çıkan “Tuz Olduğunun Farkında Olmayan Tuz”un arka bölümündeki pedagojik öneriler de çocuklarının öz güvenini desteklemek isteyen anne babalara ve öğretmenlere yol gösteriyor.

Sonra kitabın en güzel cümlesi geliyor:

“Çorbadaki yerini sev yeter, var olduğun hâlin en güzel.”

Dilerim ki her yetişkin yanı başındaki çocuğa kendisi olmanın lezzetini tattırır.

Bir Öz Güven Masalı, Aile’mizden Aile’nize…