Konuşan Kütüphane 1 / İyiliği Eken Adam

Bir kütüphanede hiç kitapların konuştuğunu hayal ettiniz mi? Ama öyle sessiz sessiz duran kitaplar değil… Birbirine laf atan, heyecanlanan, merak eden, hatta tartışan kitaplar… Bu kitabın içinde tam da böyle kitaplar var… Daha ilk sayfalarda, bir yazarın masasının etrafında toplanmış, nefesini tutmuş gibi bekliyorlar. Henüz yazılmamış bir hikâyenin eşiğinde hepsinin aklında aynı soru: “Ne yazacak? Ne yazacak?” İtiraf edeyim, ben de tam o merakla girdim bu dosyaya çalışmaya.

Sonra bir anda kendinizi o kütüphanede buluyorsunuz. Rafların arasında, kelimelerin kıpırtısının içinde, henüz yazılmakta olan bir hikâyeye kulak verirken… Derken dönüp size bir soru geliyor. “Ağaçlarla aran nasıl?” İşte burada durdum. Çünkü bu soru sadece ağaçları sevip sevmediğimizi sormuyor aslında. Dünyaya nasıl baktığımızı, gölgenin kıymetini bilip bilmediğimizi, bir şeyin meyvesini yerken onun kökünü düşünüp düşünmediğimizi yokluyor. Kitap daha başında okuru dışarıdan seyirci bırakmıyor; elinden tutup içeriye buyur ediyor.

Ve sonra yavaş yavaş anlıyorsunuz ki bu hikâye yalnızca bir ağacı değil, bir insanı anlatacak. Küçük gibi görünen ama bir ömrün yönünü değiştirebilen iyiliklerle. Kimseye kendini ispat etmeye çalışmadan, yaptığı şeyi duyurmaya uğraşmadan, karşılık beklemeden yaşayan, iyiliği eken bir adam çıkıyor karşımıza: İyiliği Eken Adam.

Ben bu kitabı okurken en çok şunu hissettim: İyilik, bir davranıştan öte, bir yaşama biçimi. Sessiz,  gösterişsiz, gürültüsüz… Ama değdiği yerde iz bırakan bir yaşama biçimi. Hatta bazen iyilik yaptığı kişinin bundan haberi bile olmuyor. Kırılmış bir çiti onarıyor, toprağı temizliyor, cebinde taşıdığı tohumları yol boyunca ekiyor; çocukların hüzünlü günlerine bir düdük, bir kalem, bir tarak bırakıyor. Bunları okurken insanın içine dokunan şey tam da bu oluyor: İyilik burada göğe yazılan bir ilan gibi değil; toprağa karışan su gibi. Sessizce işliyor…

Kitabın en güzel taraflarından biri de şu: İyiliği bir anda gökten inen ulaşılmaz bir şey gibi göstermiyor. Tohum gibi belki ilk bakışta önemsiz gibi görünen bir şey… Ama sonra o küçücük şey büyüyor.  Bazen birine uzatılan bir elma fidanında, bazen birinin yükünü hafifletmede, bazen bir yolcuyu doyurmakta…  Ve bir noktadan sonra şunu fark ediyorsunuz:
İyilik birinin anlık bir ihtiyacını gidermekten daha büyük bir anlam taşıyor; iyilik çoğalacak, bir hayat bırakmak demek oluyor. Sonra başkalarının hayatına dokunuyor. Çünkü fark ediyorsunuz ki gerçek iyilik biraz da budur: Sadece bugünü değil, sonrayı da düşünmek. Sadece kendine yakın olanı değil, hiç tanımadığını da hesaba katmak. Sadece kapına geleni değil, senden çok sonra o yoldan geçecek olanı da gözetmek.

Kitap ilerledikçe başka bir duygu daha beliriyor: Umut. İyiliği Eken Adam yalnızca fidan, tohum, meyve dağıtan biri değil; insanların içinden eksilmiş bir şeyi geri veren biri. En zor zamanlarda bile “iyi insanlar hâlâ var” dedirten biri. Belki de o yüzden hikâye bittikten sonra şu his kalıyor insanda: Dünyayı bir anda değiştiremeyebilirsin ama değdiğin yeri güzelleştirebilirsin.

Sayfalar ilerledikçe insan kendine dönmeden edemiyor. “Ben olsam ne yapardım?” diye düşünüyorsunuz. Kapımın önünden geçen bir yorgunu fark eder miydim? Birine yalnızca ihtiyacı olan şeyi değil, büyütebileceği bir umudu verebilir miydim? Bir iyiliği, iyilik borcu bırakmadan yapabilir miydim?

Ben bu dosyayı kapattığımda aklımda sadece konuşan kitaplar ya da elma bahçeleri kalmadı. Şunu düşündüm: İyilik gerçekten ekilen bir şey. Bir söz gibi havada kalmıyor; toprağa düşüyor, bekliyor, kök salıyor, sonra bir gün hiç beklemediğiniz bir yerde karşınıza çıkıyor. Belki bir çocuğun tebessümünde, belki bir yolcunun duasında…

Ve kitabı bitirdiğinizde içinizden şöyle geçirmek geliyor: Dünyada kötülük çok olabilir… Ama bir kişi gerçekten iyiliği ekmeye karar verirse o iyilik sandığımızdan çok daha uzağa ulaşır.